Leiden heeft de ambitie om uit te groeien tot één van de gezondste steden van Nederland. Binnen het Leiden Healthy Society Center (LHSC) werken kennisinstellingen, gemeente en maatschappelijke partners samen om die ambitie waar te maken. Lara Ummels, kennismakelaar van Leiden Kennisstad, was vanaf de start nauw betrokken bij deze samenwerking en speelt nog altijd een verbindende rol.
“Mijn werk draait om het laten groeien en bloeien van kennis in de stad,” vertelt ze. “Leiden zit namelijk vol met kennis en talent: van universiteit tot mbo, van musea tot scholen. De uitdaging is om die kennis niet op zichzelf te laten staan, maar juist te verbinden en toe te passen in de praktijk. Ook is het belangrijk om te benutten wat er al in de stad aanwezig is, want inwoners en stadspartners beschikken over een schat aan ervaring en ideeën.”
Van idee naar beweging in de stad
Het LHSC ontstond vanuit gesprekken tussen de gemeente Leiden en de Faculteit der Sociale Wetenschappen van de Universiteit Leiden over hoe de gezondheid van Leidenaren verbeterd kan worden. “Gezondheid en welzijn is één van de pijlers van Leiden Kennisstad. Vanuit die rol heb ik geholpen om partijen bij elkaar te brengen. Juist door ook mboRijnland en Hogeschool Leiden actief te betrekken, ontstaat er een brede en inclusieve samenwerking.”
In de beginfase lag de nadruk op bouwen: partners vinden, gezamenlijke doelen formuleren en kijken waar bestaande initiatieven elkaar kunnen versterken. “Op een gegeven moment staat die basis. Dan verschuift je rol ook. Ik ben wat meer naar de achtergrond gegaan, terwijl anderen het voortouw namen in de uitvoering. Maar ik blijf betrokken bij de koers en de verbinding met andere initiatieven in de stad.”
De urgentie van preventie
De motivatie van Lara om zich in te zetten voor gezondheid en welzijn is sterk persoonlijk gedreven. “Wat mij zorgen baart, is de groeiende gezondheidskloof. Die verschillen zijn vaak te voorkomen, en toch worden ze groter. Tegelijkertijd weten we dat de zorg onder druk staat. Als we niets doen, werkt straks één op de drie mensen in de zorg. Dat is simpelweg niet houdbaar.”
De sleutel ligt volgens haar in preventie. “Gezondheid begint niet in het ziekenhuis, maar in het dagelijks leven. Meer bewegen, gezonder eten, mentale weerbaarheid – daar kun je enorme winst behalen. Zeker bij jongeren. In sommige wijken zie je dat kinderen met ongezonde voeding opgroeien. Als je daar vroeg het verschil maakt, werkt dat een leven lang door.”
Samenwerking als motor voor verandering
Wat het LHSC onderscheidt, is de manier van samenwerken. “Er gebeurt al heel veel in Leiden op het gebied van gezondheid en welzijn, met de beste bedoelingen. Maar nog te vaak naast elkaar. De kracht van het LHSC is dat we die initiatieven en de betrokken mensen verbinden. Dat maakt de impact groter.”
Die samenwerking speelt zich af op meerdere niveaus: strategisch, maar ook praktisch. “We brengen bestuurders, onderzoekers, docenten, studenten, stadspartners en inwoners bij elkaar. Dat zorgt voor nieuwe perspectieven en oplossingen die beter aansluiten bij wat er echt nodig is in de stad.”
Een initiatief zoals het Leiden Gezond Festival laat zien hoe dat in de praktijk werkt. “Het festival brengt mensen samen en maakt gezondheid toegankelijk en zichtbaar.
Het Gezondheidsinformatiepunt (GIP) is een ander mooi voorbeeld, dat ontstaan is uit de opleiding tot Doktersassistente van mboRijnland en momenteel wordt doorontwikkeld binnen Leren met de Stad (een innovatie onderwijssamenwerking binnen Leiden Kennisstad). “Het GIP werkt juist heel concreet: inwoners kunnen daar laagdrempelig terecht voor gezondheidschecks, terwijl studenten praktijkervaring opdoen. Daarmee ontlast je ook de eerstelijnszorg. Dat zijn precies de verbindingen waar het LHSC voor bestaat.”
Wat merkt de Leidenaar?
Hoewel niet iedereen het LHSC direct bij naam zal kennen, merkt de stad volgens Lara wel degelijk de effecten. “Soms heel direct, bijvoorbeeld via activiteiten of voorzieningen. Maar vaak ook indirect: doordat kennis beter wordt benut, doordat initiatieven beter op elkaar aansluiten en doordat zorg beschikbaar blijft voor de mensen die het echt nodig hebben.”
Daarnaast draagt het LHSC bij aan de positionering van Leiden als kennisstad. “Door deze samenwerking trek je talent en innovatie aan. Dat versterkt de stad op de lange termijn.”
Bouwen aan een vanzelfsprekend netwerk
Voor de toekomst hoopt Lara dat samenwerken steeds vanzelfsprekender wordt. “Dat mensen elkaar automatisch weten te vinden als er een nieuw idee is. Dat het netwerk blijft groeien, ook buiten de oorspronkelijke partners.”
Impact meten blijft daarbij een uitdaging. “Niet alles is direct zichtbaar. Soms zit de waarde juist in het ‘rimpel-effect’: mensen die elkaar ontmoeten, ideeën die later tot iets nieuws leiden. Dat is moeilijk te vangen in cijfers, maar essentieel voor echte verandering.”
Uiteindelijk gaat het volgens haar om een cultuurverandering. “Je wilt dat dit geen project meer is, maar een manier van werken. Dat we in Leiden samen blijven bouwen aan een gezondere samenleving – stap voor stap en met blijvend effect.
Interviewreeks
