Challengedag brengt studenten en stad samen voor een veilige en sociale wijk
Op initiatief van Leren met de Stad kwamen donderdag 27 november 2025 scholieren, studenten, bewoners en stadspartners samen op het Bètaplein en in het Houtkwartier in Leiden voor de Challengedag ‘Een veilige en sociaal verbonden wijk’. Ruim honderd wo-, mbo- en hbo-studenten van Leidse, Haagse en Antwerpse onderwijsinstellingen, samen met Technasium-leerlingen, werkten aan de centrale vraag: hoe maken we de stad tot een plek waar iedereen zich veilig en prettig voelt?
Onderzoek in de wijk en creatieve oplossingen
In zowel het Houtkwartier als op het Bètaplein deden studenten onderzoek in directe samenwerking met de wijk. Per locatie werden drie prijzen uitgereikt voor praktische toepasbaarheid, creativiteit en inhoudelijke kwaliteit. De oplossingen varieerden van een meld-app Check je schans, waarmee bewoners eenvoudig overlast kunnen doorgeven, tot een kaartspel dat jongeren helpt straatintimidatie te herkennen, bespreekbaar te maken en er veilig op te reageren.
De Challengedag vormde de kick-off van een langer lopend estafette-onderzoek, waarin studenten uit verschillende opleidingen samenwerken aan oplossingen voor vraagstukken rond saamhorigheid en sociale veiligheid. Tijdens de dag werkten interdisciplinaire teams aan veldonderzoek, creatieve ideeën en concrete adviezen voor de wijk. Daarbij bouwden ze voort op kennis uit eerder estafetteonderzoek van Leren met de Stad en het Technasium.
Tijdens de Challengedag werkten scholieren en studenten van mbo, hbo en wo samen aan actuele vraagstukken op het Bètaplein en in het Houtkwartier. In interdisciplinaire teams gingen zij aan de slag met creatieve en haalbare ideeën die bijdragen aan sociale veiligheid in de wijk.
Samenwerken bij overlast
Hoe kunnen bewoners, gemeente, politie en andere organisaties beter samenwerken bij het melden en oplossen van overlastsituaties?
Hoe kunnen subtiele prikkels (nudges) helpen om gewenst gedrag te stimuleren op en rond het Bètaplein?
Hoe zorgen we ervoor dat de openbare ruimte uitnodigend en toegankelijk is voor alle verschillende gebruikers (studenten, jongeren, gezinnen)?
Hoe ervaren jongeren, en met name meiden, de openbare ruimte en hoe vergroten we hun gevoel van veiligheid?
Hoe richten we de ruimte zo in dat deze zowel overdag als ’s avonds veilig, prettig én levendig blijft?
Hoe kunnen wijkbewoners en jongeren zich mentaal sterker en meer verbonden voelen met hun omgeving?
Een deel van de winnaars
Trots op ons plein
“Met ons plan Trots op ons plein wilden we het Bètaplein veranderen in een prettige, veilige en gezellige plek. We bedachten vijf verbeteringen: meer groen om het plein levendiger te maken, een logisch fietspad richting de fietsenstalling, pratende prullenbakken voor een schonere omgeving (een idee dat in Antwerpen al bestaat) en nieuwe zit- en ontmoetingsplekken waar mensen echt kunnen samenkomen. Het was geweldig om te zien dat onze ideeën werden gewaardeerd en dat we de winnaar waren voor inhoudelijke kwaliteit!”
Check je schans (afgeleid van Lammenschans)
Ons groepje won een prijs voor creativiteit met ons idee Check je schans (afgeleid van Lammenschans). Na gesprekken met wijkagenten, de wijkregisseur, lokale ondernemers, een jongerencoach en docenten zagen we hoe groot de overlast is en hoe lastig het is om echt verandering te realiseren. Daarom bedachten we een app die alle instanties met elkaar verbindt. Bewoners beantwoorden een paar eenvoudige vragen, waarna hun melding automatisch bij de juiste organisatie terechtkomt en zij via de app updates krijgen over de afhandeling. Zo willen we het melden van overlast veel duidelijker, sneller en toegankelijker maken voor iedereen in de wijk.”, zegt student Sociaal Juridische Dienstverlening Eline.
Straatintimidatiespel (Kagerstraat)
Studenten Toegepaste Psychologie, Huidtherapie en Technasiumleerlingen ontwikkelden samen een laagdrempelig kaartenspel om jongeren bewust te maken van straatintimidatie en grensoverschrijdend gedrag. Het spel gebruikt herkenbare situaties, vragen en korte rollenspellen om spelers na te laten denken over wat intimiderend kan zijn, hoe je kunt reageren en hoe je elkaar kunt aanspreken.
Het kaartenspel is eenvoudig inzetbaar in de klas en helpt jongeren, leerkrachten en ouders het gesprek te voeren over veiligheid, respect en sociale normen.
Musical
Beta Buddies app
Beta Buddies is een app die buurtbewoners rond het Bètaplein helpt om minder geïsoleerd te raken en gemakkelijker nieuwe contacten te leggen. Gebruikers maken een profiel aan, worden gekoppeld op basis van gedeelde interesses en kunnen deelnemen aan communities, polls en buurtactiviteiten. Door ontmoetingen te organiseren of eraan mee te doen, verdienen zij punten die kunnen worden ingewisseld voor kortingen bij lokale winkels.
De app bevat daarnaast een SOS-functie voor veiligheid en biedt toegang tot belangrijke buurtcontacten, zoals wijkagenten of coaches. Zo stimuleert Beta Buddies sociale verbinding, veiligheid en een sterkere gemeenschap.
Twee minicolleges tijdens de Challengedag Sociale veiligheid
Minicollege ‘Sociale uitsluiting’ door Gert-Jan Lelieveld, Hoofddocent Universiteit Leiden
Sociale uitsluiting
In het minicollege van Gert-Jan Lelieveld stond het belang van groepen en de impact van sociale uitsluiting centraal. Groepen zijn belangrijk omdat ze bescherming, steun, gezelligheid en kansen bieden. Wanneer mensen worden buitengesloten, worden fundamentele menselijke behoeftes bedreigd: de behoefte om ergens bij te horen, controle te ervaren, een positieve zelfwaarde te behouden en een zinvol bestaan te voelen.
Lees verder
Sociale uitsluiting wordt ervaren als pijn, vergelijkbaar met fysieke pijn, en kan zelfs pijnlijker zijn dan gepest worden. De negatieve effecten zijn sterk, zowel in persoonlijke ontmoetingen als online. Uitsluiting gebeurt niet alleen op individueel niveau, maar ook op maatschappelijk niveau, bijvoorbeeld bij mensen met financiële stress, minderheidsgroepen, LGBTQ+ personen, mensen met een migratieachtergrond en mensen met een handicap. Samenvattend: mensen hebben een diepe behoefte om bij een groep te horen, sociale uitsluiting is een ingrijpende en pijnlijke ervaring, en het gebeurt vaak subtiel waardoor we het niet altijd doorhebben.
Veiligheidsbeleving & Straatintimidatie
Het minicollege ging over de relatie tussen veiligheidsbeleving en straatintimidatie. Er werd onderscheid gemaakt tussen objectieve veiligheid, die gaat over feitelijke omstandigheden, en subjectieve veiligheid, die draait om hoe veilig mensen zich voelen. Angst voor slachtofferschap is niet altijd hetzelfde als straatintimidatie, maar intimidatie kan wel een grote invloed hebben op het gevoel van veiligheid.
Minicollege ‘Veiligheidsbeleving & Straatintimidati’e door Stadscriminoloog Marianne Franken en Beleidsmedewerker Veiligheid Nina Maijers
Lees verder
Straatintimidatie omvat ongewenste opmerkingen, seksuele toespelingen, naroepen, volgen of agressief aanspreken in de openbare ruimte. Het is gedrag, maar beïnvloedt sterk hoe mensen hun omgeving ervaren. De veiligheidsbeleving wordt bepaald door verschillende factoren: de fysieke omgeving (zoals zichtbaarheid, toegankelijkheid en aantrekkelijkheid), sociale kenmerken (zoals sociale controle en gedrag van groepen), formele controle (politie, boa’s, cameratoezicht), persoonskenmerken (leeftijd, gender, eerdere ervaringen) en maatschappelijke context (media-aandacht en imago van een plek).
Belangrijk is dat overlast en verloedering niet objectief zijn; het hangt af van hoe mensen ernaar kijken. Meer politie is niet altijd de oplossing; sociale verbinding en informele controle spelen ook een grote rol. Angst kan bovendien bestaan zonder dat er sprake is van daadwerkelijke intimidatie, bijvoorbeeld bij groepen jongeren.
De presentatie besprak interventies zoals het ontmoedigen van negatief gedrag, maar ook het stimuleren van positief gedrag en sociale verbinding. Voorbeelden uit Leiden zijn de “Ben je Oké?”-campagne, trainingen voor jongerenwerkers, de ZoGemeld-app, strafbaarstelling van seksuele straatintimidatie en samenwerking met onderwijs en onderzoek.
Tot slot werd benadrukt dat interventies concreet, creatief en haalbaar moeten zijn. Het is belangrijk om rekening te houden met zowel leefbaarheid als veiligheid, je te verplaatsen in de doelgroep en alle belangen af te wegen. Kleine initiatieven kunnen een groot verschil maken.
