Lunch & Learn | Groen Samenspel: Groen als basis voor gezondheid en ontmoeting

Op 8 mei vond de eerst editie plaats van de Lunch & Learn-serie Groen Samenspel, een samenwerking tussen de Leiden Academy, het LUMC, de gemeente Leiden, de GGD en andere partners. Tijdens deze online bijeenkomst stond de vraag centraal hoe een groene omgeving kan bijdragen aan de gezondheid en het welzijn van bewoners in kwetsbare wijken. De bijeenkomst maakte deel uit van een driedelige reeks die wordt afgesloten met een fysieke sessie op 12 juni in Huis van de Buurt Morschwijck.

Groene ruimte in kwetsbare wijken
In het project Groen Samenspel wordt onderzocht hoe ‘groene interventies’ – zoals buurttuinen, wandelroutes en vergroende openbare ruimten – kunnen bijdragen aan fysieke en mentale gezondheid, sociale cohesie en gelijke kansen. De focus ligt op wijken met bewoners die te maken hebben met onder meer armoede, taalbarrières, een lagere sociaal-economische status en beperkte toegang tot groen.
Tijdens de bijeenkomst werd aandacht besteed aan de onderzoeksresultaten uit twee Leidse wijken. Hieruit bleek dat groen verschillende functies kan hebben: een plek om te bewegen, om tot rust te komen, en om anderen te ontmoeten. Toch worden deze functies niet altijd benut, onder meer door gezondheidsproblemen, sociaal isolement of het ontbreken van uitnodigend groen.

Belangrijke inzichten uit het onderzoek
Het gebruik van groen wordt beïnvloed op drie niveaus:
• Individueel: Fysieke gezondheid kan een stimulans of belemmering zijn om naar buiten te gaan. Culturele ideeën over ouder worden spelen daarbij een rol.
• Sociaal: Familie en kinderen stimuleren buitenactiviteiten. Ontmoetingsplekken zoals moskeeën of buurthuizen zijn essentieel, maar niet overal aanwezig.
• Fysiek: Veel groen in kwetsbare wijken is anoniem, functioneel en weinig uitnodigend. Onvoldoende verlichting en gebrek aan zitplekken kunnen ontmoeting in de weg staan.

Samenwerken in de wijk
De bijeenkomst liet ook zien dat samenwerking tussen bewoners, professionals en beleidsmakers complex is. Taalgebruik, verwachtingen en werkprocessen verschillen sterk tussen groepen. Vertrouwen opbouwen vraagt tijd, duidelijke communicatie en wederzijds begrip. De inzet van actieve bewoners als ‘co-onderzoekers’ bleek effectief: zij weten andere bewoners te bereiken en kunnen bruggen slaan tussen beleid en praktijk.
Ook werd benadrukt dat het benutten van bestaande netwerken en projecten veel kan opleveren. Een voorbeeld uit een van de wijken liet zien hoe een moestuinproject pas echt tot leven kwam toen bewoners actief werden betrokken.

Aanbevelingen voor beleid
Voor effectieve samenwerking en participatie is het belangrijk om duidelijke rolverdelingen vast te leggen, bij voorkeur al in een vroeg stadium. Beleidsmakers worden aangemoedigd om samenwerking tussen het fysieke en sociale domein structureel te verankeren in omgevingsplannen, leefbaarheidsprogramma’s en preventiebeleid. Data over gezondheid en gebruik van de buitenruimte zouden toegankelijk moeten zijn voor alle betrokken domeinen.

Doe mee!
De derde online Lunch & Learn vindt plaats op 5 juni. De reeks wordt afgesloten met een fysieke bijeenkomst op 12 juni in Huis van de Buurt Morschwijck in Leiden. Beide sessies bieden ruimte voor reflectie, kennisdeling en ontmoeting tussen professionals, bewoners en beleidsmakers.