Leiden Kennisstad | Leiden City of Science

Verhalen van de Leidse Kennis #6: Brave New World

Vliegende auto’s, robots om ons huishouden bij te houden, een levensduur van een paar 100 jaar en je mobiel op een chip in ons hoofd. Is dat wat onze toekomst inhoudt? Dat weten we natuurlijk niet precies. Wat we wel weten, is dat er ontzettend snelle technologische ontwikkelingen worden gemaakt en dat veel van deze dingen wel mogelijk kunnen worden.

Wat doet dat dan met de maatschappij? Dat is dé centrale vraag van de Brave New World conferentie. Alexander Mouret, oprichter van deze conferentie vertelt er meer over.

Wie ben je en wat doe je?

Ik ben Alexander Mouret en ik doe verschillende dingen in Leiden. Ten eerste ben ik directeur van het Leiden International Filmfestival. Verder werk ik voor de Universiteit bij Luris, het Knowledge Exchange Office van Leiden, waar we de kennis van de universiteit proberen te koppelen aan verschillende partners buiten de universiteit. Daarnaast heb ik drie jaar geleden Brave New World opgezet. Dat is een conferentie met het idee om kunst, wetenschap en industrie te combineren, die samen op het podium te zetten en dan te vragen hoe de maatschappij er gaat uitzien over een jaar of 20, en wat ze daarvan vinden. Juist door die verschillende invalshoeken te combineren krijg je verassende verhalen, waardoor mensen hopelijk geïnspireerd bij zo’n conferentie weglopen. De kern van de vraagstukken gaat niet over de technologie zelf, maar over de impact die technologische ontwikkeling kan hebben op de maatschappij op de lange termijn.

Waarom heb je Brave New World opgericht?

Ik vond het zelf voornamelijk gewoon leuk. Verder vond ik het heel erg passen bij Leiden, met de oude en brede universiteit. Technische universiteiten zijn veel bezig met het verder ontwikkelen van technologie en het efficiënter maken ervan. In Leiden, met die brede achtergrond zijn we daar ook deels mee bezig, maar we hebben ook een hele grote Humanities campus, waar veel mensen óók bezig zijn met nadenken over technologie, maar juist vanuit een maatschappelijk perspectief: welk effect kunnen al deze technologische ontwikkelingen hebben op de maatschappij?

Die discussie vind ik heel erg leuk, en ook belangrijk. Maar: wetenschappers kunnen die maatschappelijke vraagstukken niet alleen oplossen, de industrie niet, de overheid niet en de kunst ook niet. Dat kan alleen als al deze partijen samenkomen, elkaar inspireren en samen gaan kijken wat er interessant is in de maatschappij en wat de uitdagingen zijn. En dat komt terug op Brave New World. Die uitdagingen zijn heel erg ‘Science Fiction’ en dus best lastig voor te stellen.

Dit jaar gaan we het bijvoorbeeld hebben over onsterfelijkheid. We zijn namelijk al best wel ver, we worden steeds ouder! Stel dat het de wetenschappers lukt en dat we opeens 200 jaar oud worden. Gaan we dan 170 jaar dezelfde baan doen? Blijven we dan 200 jaar monogaam? En wat doen we met overbevolking? Wordt iedereen 200 jaar oud, of alleen de mensen die dat kunnen betalen? En hoe zit het dan met sociale ongelijkheid? Die vragen proberen we niet alleen met de wetenschap of industrie te beantwoorden, maar juist ook met schrijvers, kunstenaars en filmmakers. Ook om naar de voorgrond te brengen dat er mensen van verschillende disciplines zijn die al over deze vragen hebben nagedacht.

En dit jaar is het thema dus onsterfelijkheid?

We hebben elk jaar vier thema’s, over twee dagen verdeeld in de Stadsgehoorzaal. Dit jaar zijn de thema’s op de eerste dag onsterfelijkheid en transhumanisme. Bij transhumanisme kijk je naar de grens tussen mens en machine. Kunstmatige intelligentie, bijvoorbeeld: het wordt mogelijk dat kunstmatig intelligente wezens kunst maken, of romans schrijven of zelfs menselijke eigenschappen krijgen. Vervangen ze dan de mens? Of worden ze dan gezien als een soort huisdier? Maar, dieren hebben ook rechten, hoe zit dat dan met kunstmatig intelligente wezens?

Dag twee heeft als eerste thema de toekomst van oorlog. Hoe gaan we later oorlog voeren? Gaan we überhaupt nog oorlog voeren? En welke rol speelt technologie daarbij? Je hoort steeds meer over burgeroorlogen en hoe simpele technologie wordt gebruikt om guerrilla-oorlog te voeren, zoals nu al gebeurt in Syrië. De andere kant daarvan is preventie: er zijn al systemen die kunnen voorspellen waar er waarschijnlijk rellen gaan uitbreken. Kun je of mag je daar preventief al bij ingrijpen?

Het laatste thema is de toekomst van vertrouwen in technologie. Het is heel grappig dat we met sommige producten of diensten heel snel dat vertrouwen hebben en met andere dingen juist niet. Een voorbeeld hiervan is zelfrijdende auto’s. Daar zijn mensen op zich heel enthousiast over: kom maar op met die zelfrijdende Tesla’s! Maar hoe zit het dan met zelfrijdende vrachtwagens? Mensen vinden dat over het algemeen toch een minder fijn idee, zo’n grote vrachtwagen zonder bestuurder. Waar is ons vertrouwen in technologie dan precies van afhankelijk?

Wat kan je verwachten als je naar Brave New World gaat?

Het is eigenlijk een soort TEDx systeem, alleen het verschil is dat er meerdere mensen over één thema praten. Daarnaast hebben we ook panels waar publiek ook vragen kan stellen. In de middag wordt er nog een workshop georganiseerd waarbij je zelf aan de gang kunt. Je zit dus grotendeels met zijn allen in een zaal, en je hoort dus ook allemaal hetzelfde verhaal. Je probeert de hele groep in een keer aan te steken. Dat is best wel leuk, juist om het daarna met elkaar te bespreken.

Wanneer is Brave New World een succes?

Als we de juiste vragen kunnen stellen. We kunnen natuurlijk niet de toekomst voorspellen, maar we kunnen wel proberen om de juiste vragen te vinden, vragen die over 20 jaar nog relevant zijn en daar over nadenken. Ook willen we natuurlijk dat al die bedrijven, filosofen, kunstenaars en wetenschappers elkaar vinden op de verschillende thema’s en dat ze samen ook verder gaan nadenken en misschien zelfs samen projecten gaan opzetten.

Wat is voor jou de bijzonderste discussie die er tot nu toe is geweest op Brave New World?

De relatie tussen mens en machine vind ik heel erg interessant, daarom is dat ook een thema dat vaak terugkomt. In het eerste jaar hadden we het bijvoorbeeld over Biotechnologie. Er was een kunstenaar, Floris Kaayk die een nepdocumentaire had gemaakt over onderzoekers die een levend wezen hadden gemaakt. Dat is natuurlijk een enorme ethische kwestie, en sommige mensen waren dus heel boos, en anderen waren juist gefascineerd. De essentie daarvan was het ‘spelen voor God’ door het maken van leven. Als je nu kijkt wat er in Biotech labs gebeurt zie je dat we daar niet zover vandaan zijn Biotech en ethiek is een heel erg spannend thema. Überhaupt het thema machine en mens. Het waren altijd twee verschillende werelden, de mens en de technologie, maar op een gegeven moment gaat het samen. We hebben het al een beetje met onze mobiele telefoon, die laat ik bijna nooit meer los en als hij leeg is voelt het net alsof ik een ledemaat kwijt ben. Onze mobiel zit nog niet vast aan ons, maar geef het 10 jaar en dan zit je telefoon misschien daadwerkelijk in je oog.

En als laatste: waar zijn we nu, en waarom?

We zijn nu bij grand café het Vlot, aan het Galgewater in Leiden. Het uitzicht vind ik ontzettend mooi, heel rustgevend, veel mooier dan bij de nieuwe Rijn bijvoorbeeld, daar is het vaak heel erg druk. Ik heb hier ook achter gewoond dus ik heb hier ook heel vaak in de ochtend gezeten.

Geïnteresseerd geraakt? Meer informatie over Brave New World en natuurlijk data & tickets kunt u vinden op https://www.bravenewworld.nl/.

Geschreven door: Hannah Kroes (h.kroes@leiden.nl)

Universiteit Leiden
Hogeschool Leiden

Abonnement nieuwsbrief

Tweewekelijks verschijnt een nieuwsbrief over actuele ontwikkelingen in ‘Leiden Internationale Kennisstad’. Abonneren kan via opgave van uw naam en e-mail hieronder.

Hogeschool Leiden
Zernikedreef 11
2333 CK Leiden

Universiteit Leiden
Postbus 9500
2300 RA Leiden

Universiteit Leiden

LUMC
Postbus 9600
2300 RC Leiden

Leiden Kennisstad
Stationsplein 107
2312 AJ  Leiden

Alle partners