Leiden Kennisstad | Leiden City of Science

Verhalen van de Leidse Kennis #4: Kennisatelier Duurzaamheid

Klimaatverandering, de energietransitie en duurzaamheid. Het zijn termen die je tegenwoordig steeds vaker voorbij ziet komen. En dat is maar goed ook! In al deze termen zitten namelijk acties verscholen die we – ook op gemeentelijk niveau – moeten gaan uitvoeren. En wat we ongeveer moeten doen weten we ondertussen ook wel. Zoals minder of groenere energie gebruiken, duurzamere woningen creëren, minder broeikasgassen uitstoten en meer groen (her)introduceren in de stad. Maar hóe dan precies? Om dit soort stedelijke vraagstukken te onderzoeken is het Kennisatelier Duurzaamheid in het leven geroepen. Benjamin Sprecher, universitair docent bij het Centrum voor Milieuwetenschappen vertelt er meer over.

Wie ben je?

‘Ik ben Benjamin Sprecher, ik ben in Leiden afgestudeerd als industrieel ecoloog en heb daar ook mijn PHD behaald. Daarna ben ik naar de Verenigde Staten gegaan voor een postdoc aan Yale University, en nu ben ik weer terug in Leiden. Als universitair docent bij het Centrum voor Milieuwetenschappen, als coördinator van het Kennisatelier Duurzaamheid.’

Hoe is het Kennisatelier Duurzaamheid tot stand gekomen?

‘Toen ik in de VS zat voor mijn postdoc kreeg ik een WhatsApp berichtje van mijn oude begeleider in Leiden, René Kleijn. Of ik even binnen twee dagen ja wilde zeggen op een baan. In Den Haag hadden ze namelijk een programma opgezet om onderzoek van de Universiteit Leiden, de TU Delft en de Erasmus Universiteit Rotterdam naar Den Haag toe te halen. Elke universiteit kon projecten inbrengen die ze graag in Den Haag zouden willen uitvoeren. René had toen het idee om studenten te verbinden aan stedelijke vraagstukken, in de vorm van een stagemarkt. Ik ben toen aangenomen om dit idee verder uit te werken.

Op dat moment was het voorstel niet meer dan een paar A4-tjes. Ik kreeg dus veel vrijheid om dat idee verder in te vullen. Toen ben ik gaan praten met ambtenaren in Den Haag om een beeld te krijgen van de problemen en uitdagingen die daar speelden. Ik kende Leiden ook al vrij goed. Tijdens de minor Sustainable Development werkten we veel samen met Marcel Belt (Gemeente Leiden, toenmalig programmamanager team Duurzaamheid). In die minor stuurden we studenten een paar weken de stad in om naar vraagstukken te kijken, en dan schreven de studenten daar een rapportje over. Het was ontzettend goed voor de studenten om in aanraking te komen met de stad, en op zich ook leuk voor de gemeente, maar in die korte tijd konden natuurlijk geen concrete oplossingen worden bedacht. Het idee van het programma in Den Haag was echter langduriger van aard, en dit wilde ik ook graag in Leiden uitproberen. Daarom heb ik het project ook naar Leiden toe uitgebreid.

Tijdens gesprekken met ambtenaren viel het me op dat de gemeenten al heel veel doelstellingen hadden gesteld op het gebied van duurzaamheid. Toen ik begon met promoveren was dat nog helemaal niet zo. Wat nog wel miste, en waar wij nu dus mee bezig zijn, is hóe we die doelstellingen precies moeten bereiken.

Het originele idee van gewoon een hele hoop studenten koppelen aan vraagstukken, daar was ik al snel achter dat het niet zou werken. Om dit tot een geslaagd project te kunnen maken moet je er heel dicht bovenop zitten. We hebben dus besloten om het kleiner te maken, en te beginnen met een stuk of 6 ideeën. Die heb ik gefilterd uit alles wat ik bij de gemeenten had opgehaald en omgevormd tot wetenschappelijke vraagstukken en hypothesen. Hier hebben we nog een aantal vragen aan toegevoegd die na literatuuronderzoek relevant leken. Dit hebben we vervolgens gepresenteerd op een stagemarkt voor MSc studenten. Die bleken enthousiast: maar liefst 15 masterstudenten sloten zich aan, waarvan er nu 6 aan Leidse vraagstukken werken.

De samenwerking met de gemeente Leiden is goed omdat het een compacte gemeente is waar mensen elkaar goed kunnen vinden. Ook is er iemand die het vanuit de gemeente coördineert: Viola van Alphen. Die doet het ontzettend goed en is erg behulpzaam.’

Heb je ook een voorbeeld van een project dat nu in Leiden plaatsvindt?

‘Een van onze studenten is nu aan het kijken naar fietsparkeerplekken. Op dit moment worden fietsen in Leiden willekeurig op straat neergezet. In Den Haag heb je daar vaste plekken voor, en als je ze daar niet in stalt worden ze weggesleept. Omdat Leiden aan het groeien is en ook wil omvormen naar een autoluwe binnenstad, gaat de fietsenpopulatie ontzettend groeien. Wat doe je daarmee? Zet je die in een grote fietsenflat of stal je die op een andere manier? En waar dan? Dit soort vragen probeert onze student nu met big data zo goed mogelijk te beantwoorden.’

 Vinden studenten het niet vervelend dat ze hun onderzoek niet helemaal zelf kunnen bedenken?

‘Dat valt wel mee, maar dat komt natuurlijk ook doordat studenten zichzelf moeten aanmelden. Daar gaat dus enige zelfselectie aan vooraf. Toen we het project aan de MSc studenten presenteerde hebben we er duidelijk bij gezegd dat er iets minder vrijheid bij de keuze voor onderwerp is, dus dan komen daar alleen maar studenten op af die dat prima vinden. Verder is het project helemaal niet zo strak geregeld. Sommige studenten willen hele strakke deadlines en veel contactmomenten en anderen willen vooral zoveel mogelijk vrij worden gelaten. Ook is de precieze onderzoeksvraag en hoe je die onderzoekt nog best flexibel: als je een idee hebt, en je weet mij en de gemeente daarover te overtuigen, dan is dat helemaal prima.’

Wat vinden studenten er juist wel leuk aan?

‘Je merkt dat studenten het vooral belangrijk vinden dat hun onderzoek ook echt gebruikt gaat worden. Dat een gemeente zo echt met jouw werk aan de slag gaat vinden veel studenten heel gaaf. Door mee te doen aan dit project bouw je samen met andere studenten echt mee aan een groter project.’

Wat zijn de plannen voor de toekomst?

‘We zijn erg tevreden over dit jaar. Volgend jaar willen we graag uitbreiden: niet alleen studenten maar bijvoorbeeld ook promovendi. Zo kunnen we grotere projecten ook een plek geven binnen het Kennisatelier.’

En dan als afsluiter: Waar zijn we nu?

‘We zijn nu bij ’t Suppiershuysinghe, een koffiehuisje dichtbij het Rijksmuseum van Oudheden. In dit koffiehuisje heb ik heel vaak tentamens nagekeken. Het is ook een ontzettend klein en schattig koffiehuisje, gewoon erg fijn om te zijn. Ik kwam hier vroeger vaak met mijn oma, die nam me altijd mee naar musea hier. Ik kwam vaak met haar naar het Rijksmuseum van Oudheden, het Museum Volkenkunde en het SieboldHuis. Daarna gingen we dan in dit koffiehuisje zitten. Ik denk dat mijn oma er voor heeft gezorgd dat ik de wetenschap ben ingedoken. Ze heeft mij die nieuwsgierigheid met alle museumbezoekjes wel echt aangeleerd.’

Geschreven door: Hannah Kroes (h.kroes@leiden.nl)

Universiteit Leiden
Hogeschool Leiden

Abonnement nieuwsbrief

Tweewekelijks verschijnt een nieuwsbrief over actuele ontwikkelingen in ‘Leiden Internationale Kennisstad’. Abonneren kan via opgave van uw naam en e-mail hieronder.

Hogeschool Leiden
Zernikedreef 11
2333 CK Leiden

Universiteit Leiden
Postbus 9500
2300 RA Leiden

Universiteit Leiden

LUMC
Postbus 9600
2300 RC Leiden

Leiden Kennisstad
Stationsplein 107
2312 AJ  Leiden

Alle partners