Leiden Kennisstad | Leiden City of Science

Verhalen van de Leidse Kennis #2: Het Europa Instituut

Vandaag is het 9 mei. Dat lijkt een hele simpele constatering, maar 9 mei is meer dan alleen een datum. Vandaag is het namelijk de Dag van Europa. Op deze dag, in 1950, schetste Robert Schuman een eerste beeld van een nieuw Europa: een Europa dat zou samenwerken om ervoor te zorgen dat er geen conflicten meer zouden ontstaan. De Schumanverklaring vormde een eerste impuls voor de oprichting van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal. Dit werd het begin van de reis naar de Europese Unie zoals die nu bestaat.

Het tweede interview in deze serie heeft dan ook een Europees tintje: Stefaan Van den Bogaert, directeur van het Europa Instituut van de Universiteit Leiden, vertelt over zijn werkzaamheden en het instituut. Ook vertelt hij over zijn favoriete plek in Leiden.

Ten eerste: wie bent u en wat doet u?

‘Ik ben Stefaan Van den Bogaert en ik ben sinds 2009 hoogleraar Europees recht en directeur van het Europa Instituut Leiden. Ik houd mij bezig met het puur academische werk van onderwijs geven, stukken schrijven en scripties begeleiden maar ook met het bestuurlijke werk van het leiding geven aan een stichting als het Europa Instituut.’

Het Europa Instituut, wat is dat eigenlijk?

‘Het instituut is een stichting binnen de Universiteit Leiden, die voor een groot deel samenvalt met de afdeling Europees Recht binnen de rechtenfaculteit. De stichting heeft als doel die afdeling te ondersteunen op het gebied van onderwijs en onderzoek en is het gezicht van de afdeling naar buiten toe, dus naar de stad, naar Europa en natuurlijk naar de rest van de wereld. Daarnaast verlenen we ook advies aan partners, zoals nationale en lokale overheden.’

Wat maakt het Leidse Europa Instituut nou zo bijzonder?

‘Dit Europa Instituut is een van de oudste in Europa: het werd opgericht in 1957, in hetzelfde jaar als waarin het verdrag van Rome werd getekend. We waren er in Leiden dus heel erg snel bij. Verder is het ook een heel bekend instituut, het heeft een goede reputatie wat betreft de kwaliteit van het werk en van de mensen die voor het instituut werken. Het Europa Instituut geeft ook een tijdschrift uit, de Common Market Law Review. Dit is hét leidende tijdschrift binnen dit vakgebied over de hele wereld. Daarnaast is het ook echt een Europees instituut: we hebben een hele Europese samenstelling. Het Europa Instituut is de afgelopen 10 jaar ook ontzettend hard gegroeid, er zijn ontzettend veel mensen bijgekomen en maar heel weinig mensen weggegaan, dat getuigt ook van een goede sfeer.’

Doen jullie nog dingen voor mensen die niet op dagelijkse basis in aanraking komen met de Europese Unie?

‘Wij organiseren verschillende activiteiten met het Europa Instituut. Een voorbeeld hiervan is de Europalezing, die het Instituut normaal een keer per jaar organiseert. In januari dit jaar was er een Europalezing met Jeroen Dijsselbloem, voormalig voorzitter van de Eurogroep. Dit jaar is er echter nog een Europalezing, op 8 juni. Deze lezing zal in het teken staan van het Europese voorzitterschap van Oostenrijk waar de oud-president van Oostenrijk, Heinz Fischer vooruit zal blikken op het Oostenrijkse voorzitterschap. Met deze lezingen geeft het instituut ook aan heel dicht bij de actualiteit te zitten: Oostenrijk is een land met een zeer Eurokritische regering. Daar willen we absoluut niet blind voor zijn. We doen het fundamentele onderzoek, maar willen ook heel duidelijk focussen op de werkelijkheid van de Europese Unie. En daaruit blijkt dat de Europese Unie wel eens betere tijden heeft meegemaakt: met de Eurocrisis, de immigratiecrisis, de Brexit en de groeiende Euroscepsis. Het Europa Instituut staat natuurlijk in beginsel positief tegenover de Europese Unie, maar het is wel belangrijk om beide kanten te belichten: niet alles vanuit Brussel moet altijd zomaar als ‘goed’ bestempeld worden.’

Stefaan Van den Bogaert

De Leidse Hout

De Leidse Hout

Theehuis ‘De Leidse Hout’

Het is voor mensen die niet dagelijks bezig zijn met de Europese Unie soms best lastig om de positieve kanten ervan te zien: het is in de media toch vaak ‘Brussel zegt dit, of doet dat’.

‘Soms is daar ook een verantwoordelijkheid voor de media om genuanceerd te berichten. Wat ook vaak meespeelt is dat de politici en de beleidsmakers daar niet altijd een eerlijke rol in spelen: dat ze in de nationale politiek het ene zeggen, maar in Brussel iets anders doen. Er is niet zoiets als ‘Brussel zegt’, de meeste beslissingen in de Europese Unie worden genomen met een meerderheid van de stemmen, dan wel met unanimiteit. Nederlands heeft over alles medezegging gehad en is doorgaans akkoord gegaan. Het is niet eerlijk om dan in het geval van moeilijke beslissingen de verantwoordelijkheid volledig bij de Europese Unie te leggen. Dat draagt dus bij aan een deel van de negatieve perceptie die er de laatste jaren, gedeeltelijk ook terecht, was. Het is nu wel zo dat de berichtgeving aanzienlijk positiever is geworden, met name na de verkiezingsoverwinningen in Nederland, Oostenrijk, Duitsland en Frankrijk van partijen die zich gematigd dan wel positief opstellen richting de Europese Unie. We moeten ons er echter van bewust blijven dat de Eurokritische partijen een belangrijk deel van de bevolking vertegenwoordigen.’

En dan als laatste: waar zitten we nu en waarom is deze plek zo bijzonder?

‘We zitten nu in de Leidse Hout, in het bijzonder de tennisclub ‘De Leidse Hout’. Dat is heel dichtbij mijn woonplaats, en zowel het park als de tennisclub zijn voor mij hele belangrijke plekken in Leiden. Het park eerder als familie-ontspanning en de club meer om de sport. Het zijn momenten waarop ik de bezigheden en beslommeringen van mijn werk helemaal kan loslaten.’

Voor meer informatie over het Europa Instituut: klik hier.

Geschreven door: Hannah Kroes (h.kroes@leiden.nl)

Universiteit Leiden
Hogeschool Leiden