Leiden Kennisstad | Leiden City of Science

Verhalen van de Leidse Kennis #1: De Exitpolls

Elke verkiezingsavond is het weer zover: de stemmen worden geteld en men wacht met veel verwachting op de resultaten. Rond 01:00 uur ’s nachts worden eindelijk de eerste officiële maar nog steeds onvolledige resultaten bekend gemaakt. De reactie is lauw: behalve de direct betrokkenen ligt iedereen al te slapen.  Dit jaar, op 21 maart 2018 besloten hoogleraren Jaap de Jong (Journalistiek en Nieuwe Media), Joop van Holsteyn (politicologie) en Jelke Bethlehem (politicologie) van de Universiteit Leiden samen met hun studenten de exitpolls voor de gemeenteraadsverkiezingen en het referendum te verzorgen. Hierdoor konden de eerste resultaten veel eerder bekend worden gemaakt. Hoogleraar Jaap de Jong vertelt over het hoe, wat en waarom!

Ten eerste: Waarom?

De Jong: “Ik houd ervan om mijn studenten veel extra ervaringen op te laten doen, dus naast een heel vol programma probeer ik ze ook ieder kwartaal of semester uit hun dagelijkse activiteiten op te schrikken door ze allerlei complexe kwesties voor te leggen. De afgelopen jaren werden verkiezingen dan ook aangegrepen als ultiem middel daarvoor. Bij de Amerikaanse verkiezingen in 2016 hebben studenten de hele nacht nieuws gemaakt bij Sleutelstad FM. Bij de landelijke verkiezingen in 2017 organiseerden studenten een debat met lokale fractieleiders en waren ze aanwezig bij het tellen van de stemmen. Zo is ook het idee voor dit initiatief geboren: het tellen van de stemmen duurde heel erg lang en dit zorgde voor een lauwe sfeer op de verkiezingsavond zelf. Toen ontstond het idee om samen met politicologen Joop van Holsteyn en Jelke Bethlehem, beiden gespecialiseerd in verkiezingspolls, de exitpolls voor de verkiezingen te organiseren.”

Wat hebben jullie precies gedaan?

“Het was een ambitieuze onderneming om mensen te vinden, maar uiteindelijk hebben we twintig studenten gevonden, die in totaal acht bureaus bemanden. Deze studenten hebben de hele dag bij het stembureau gestaan, van 7:00 ’s ochtends tot 21:00 ’s avonds en hebben stemmers gevraagd om nog een keer te stemmen door onze vragenlijst in te vullen. Dit bleek succesvol aangezien de grote meerderheid van de mensen heeft meegedaan! Ook de exitpoll zelf was een succes, met een behoorlijk grote betrouwbaarheid ten opzichte van de officiële verkiezingsuitslagen.”

“Voor de avond zelf was het gevolg dat de eerste resultaten al om 21:30 konden worden voorgelezen: De zaal ontplofte gewoon, normaal kan de burgemeester pas om een uur of elf de resultaten van de eerste drie of vier stembureaus voorlezen, maar dat is totaal niet representatief. Nu kon er dus al heel snel een behoorlijk beeld van de verkiezingsresultaten worden geschetst.”

Voor herhaling vatbaar? Misschien voor de Provinciale Statenverkiezingen of de Europese verkiezingen volgend jaar?

“Het kan nog wel een kluif worden om daar studenten voor te enthousiasmeren maar de nieuwsgierigheid onder studenten Journalistiek is licht ontvlambaar, ook voor op het oog taaie onderwerpen. Studenten journalistiek leren over taaie kwesties boeiende verhalen te maken.”

Zoals al eerder vermeld, worden mooie initiatieven in deze serie gekoppeld aan bijzondere plekken in Leiden. Waar zijn we nu en waarom?

“We zitten hier bij misschien wel de mooiste kerk van Leiden, de Pieterskerk. Ik heb hier tentamens gemaakt, op de graven gedanst tijdens popconcerten en zelfs concerten gegeven met mijn eigen kamerkoor Het Zingend Hart. Toch misschien wel het meest bijzondere was de ontmoeting met Gerard Reve in mijn studententijd. Reve was destijds de eerste gastschrijver aan de Universiteit Leiden en gaf vier volledig uitverkochte hoorcolleges in de Pieterskerk. Ik mocht Reve begeleiden van het station naar de kerk en heb hem geïnterviewd. Daarnaast heb ik ook artikelen over hem geschreven. Uiteindelijk heb ik zelfs nog een reverence aan hem gebracht in het Handboek Stijl dat ik samen met Peter Burger heb geschreven.”

Geschreven door: Hannah Kroes (h.kroes@leiden.nl)

Universiteit Leiden
Hogeschool Leiden